SSN Kulübüne Avustralya da mı Katılıyor?

Hindistan'ın ilk nükleer denizaltısını denize indirme hazırlıklarını yaptığı sırada, Asya - Pasifik'in yükselen gücü Avustralya'da da bu konudaki tartışmalar tekrar alevlendi.

Halihazırda 6 adet Collins sınıfı dizel elektrik sınıfı denizaltıya sahip olan Avustralya, kısa süre önce açıklanan 20 yıllık tedarik planı uyarınca filosunu iki katına çıkartacak, yani 12 adet denizaltı inşa edecek. Collins sınıfı, dizel elektrik denizaltılar arasında tonaj bakımından en büyük tasarımlardan biri; İsveç Kockums tersanesi ile birlikte geliştirilmişlerdi.

Avustralya'nın gerek deniz ilgi ve menfaat alanının genişliği gerekse bölgesel güç olma iddiasını dayanak alan bazı çevreler, uzun süredir nükleer tahrikli denizaltı inşasını savunmakta. Bu konuda Avustralya deniz kuvvetleri, savunma sanayii ve politika çevrelerinde güçlü isimler lobi yapmakta. Buna karşılık nükleer tahrikli denizaltı tedariğinin bölgede gereksiz bir silahlanma yarışını tetikleyebileceğini öne süren kesimler mevcut. Ancak ilginçtir, her iki cephe de, yeni denizaltı geliştirilmesinde ABD ile yakın işbirliğini savunmakta.

Ne var ki yeni açıklanan savunma tedarik planı, üretilecek 12 denizaltının konvansiyonel tahrikli olmasını öngörüyor. Bu plana itirazlar gecikmedi.

Avustralya son yıllarda savunma alımlarına geniş pay ayırmakta ve son derece modern silah sistemleri tedarik etmekte. Boeing 737-700MESA Wedgetail Havadan Erken İhbar ve Kontrol (HEİK) uçağı tedariği, 24 adet F/A-18F Super Hornet, MRH-90 genel maksat helikopteri, Hobart sınıfı hava savunma destroyeri, Canberra sınıfı LPH, M-1 Abrams sadece ilk etapta akla gelen projeler. Önümüzdeki 20 yılda savunma bütçesi her yıl artarak büyüyecek.

Bu kapsamda, nükleer denizaltı tartışmaları önem kazanıyor, zira Asya - Pasifik bölgesinde denizaltında çok yoğun bir hareketlilik yaşanmakta:

Singapur kısa süre önce İsveç'ten 2 adet A-17 Vastergötland sınıfı denizaltının ilkini, Archer adı ile hizmete aldı. A-17 sınıfı, devredilmeden önce Yunanistan'ın Tip 209 / 1200 sınıfına Neptune II projesi ile yaptığına benzer şekilde gövdesi uzatılarak AIP havadan bağımsız tahrik kabiliyeti kazandı. Stirling motoru ile donatılan Archer sınıfı denizaltılar Singapur'un gereksinimlerine göre modern atış kontrol sistemleri ile donatıldı.

Endonezya yeni nesil dizel elektrik denizaltı için önce Rusya'ya yönelmişti ancak gelen son haberlere göre Güney Kore'den Tip 209 tedariğinin olasılığı artmış durumda.

Malezya Scorpene sınıfı denizaltıları hizmete almaya başladı.

Çin'in özellikle SSBN ve SSN filosunu genişletmeye yönelik çalışmaları devam ediyor.

Arihant adlı ilk nükleer denizaltısını denize indirmeye hazırlanan Hindistan, Rusya'dan kiraladığı Nerpa adlı Akula tipi nükleer denizaltıyı bu sene sonlarına doğru hizmete alacak. Kilo sınıfı denizaltıları, ziyadesiyle uzayan yarı ömür modernizasyonunda olan ve bu projede sıkıntılar yaşayan Hindistan, 6 adet Scorpene üretecek. Scorpene'lerden 3'ü MESMA AIP tahrik sistemine sahip olacak.

Agosta 90B'ler ile AIP kabiliyetine sahip olan Pakistan'ın 3 adet Tip 214 alımı söz konusu.

Tayvan uzun süredir dizel elektrik denizaltı konusunda ABD nezdinde lobi yapmakta.

Güney Kore'nin güçlü bir Tip 209 filosu bulunmakta. Halen devam eden 3 adet Tip 214 (KSS-2) inşa projesi, 6 adetlik opsiyonun işletilmesi ile devam edecek. 3,000t deplasmanlık özgün tasarım KSS-3 şimdilik rafa kaldırılmış durumda.

Bölgesinde ciddi etkinlik iddiasında olan Avustralya'nın bu ortamda denizaltı savunma harbi teknolojilerine yatırım yapması kaçınılmaz oluyor: P-8A Poseidon projesine ortak olarak katılım da bunun bir uzantısı. ABD'nin P-8 filolarının büyük kısmını Pasifik bölgesinde konuşlandırma planı da bir tesadüf değil elbet...

Aşağıda bu konu ile ilgili Avustralya'daki tartışmalara örnek olarak iki haber var. Önümüzdeki dönemde Pasifik'teki suların daha da ısınması muhtemel gibi...

Navy 'must rule out nuclear subs'

Cameron Stewart | December 27, 2007

THE Rudd Government is under pressure to rule out nuclear submarines as a future option for the Royal Australian Navy.

The Defence Department plans to examine the feasibility of nuclear-powered submarines as part of its studies into the next generation of submarines to replace the conventionally powered Collins-class fleet from 2025.

The Australian revealed yesterday that Defence Minister Joel Fitzgibbon had ordered planning to begin for the submarine replacement project - the longest and most expensive defence project undertaken in Australia.

The new submarines are considered essential to counter an expected arms race in the Asian region as Indonesia, China and India seek to expand their submarine fleets.

Defence says all options for the new submarines will be considered and it is too early to rule anything in or out, including the controversial nuclear option.

Opposition defence spokesman Nick Minchin said the Government should immediately reject the option of nuclear submarines.

"Australia has no capability or expertise to build or maintain nuclear submarines and the Collins-class boats have proved that conventional submarines can do the job," Senator Minchin said. "Rather than have a distracting debate, Labor should just rule out the nuclear option now."

While refusing to rule out the nuclear option, Mr Fitzgibbon yesterday played down the prospect of the navy acquiring a nuclear submarine fleet. "Without pre-empting the outcome of various studies, I note that Australia has been able to maintain a capability edge in the submarine area using conventionally powered boats and I expect we will be able to do so in the future," he told The Australian.

Nuclear-powered submarines are three times more expensive than conventional diesel-powered vessels and are more complex and costly to maintain. But they are faster than conventional submarines and can travel indefinitely underwater without having to surface every few days as the diesel-powered vessels do.

Submarine Institute of Australia president Peter Briggs welcomed the Government's commitment to build a new generation of submarines but said they should be conventional.

"I think they should rule out the nuclear option because frankly we do not have time for such a major debate if we are to deliver new submarines by 2025," Mr Briggs said.

'Australia has no nuclear industry and no nuclear facilities at our universities, and so we don't have the personnel or the knowledge required."

Australia Defence Association executive director Neil James said Defence was right to examine the option of acquiring nuclear submarines, but that it was unlikely the nuclear option would ultimately be accepted.

The 17-year submarine replacement project could cost up to $25billion, according to the independent think tank the Kokoda Foundation.

Defence will canvass a range of futuristic options for the new submarines, which are expected to be capable of carrying long-range cruise missiles and futuristic mini-subs.

The unmanned mini-subs will be capable of being launched from the "mother" submarine, giving greater overall protection while also increasing the options for attack.

These remote-controlled vehicles can be sent many kilometres away from the mother ship to search for other submarines, gather intelligence or even transport an SAS team to a secret location.

Planning for the new fleet will begin immediately with the aim of gaining "first pass" approval for the design phase from cabinet's National Security Committee in 2011.

http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,22974718-2702,00.html

Lobby calls for nuclear submarines

Brendan Nicholson

July 17, 2009

AN INFLUENTIAL defence lobby group says Australia's 12 new submarines should be nuclear powered to give them the range and speed to carry out extended patrols far away off North Asia.

The Navy League says the rejection of nuclear propulsion for the submarines in the recent defence white paper was "hasty and unconsidered" and "an absurd decision when one remembers we are one of the largest exporters of uranium".

Four nations that operate in the Indian and Pacific oceans, Russia, China, India and the United States, operate nuclear submarines, says the league in the latest edition of its publication The Navy. "If Australia is to maintain its technological edge it too should opt for nuclear propulsion," it says.

The league, which includes many retired senior officers, has urged the Federal Government to reverse the decision that the submarines would be conventionally powered.

It says nuclear submarines are much faster and have very much longer range than conventional boats, and Australia, in particular, needs that range if it is to send submarines far into the North China Sea.

Asked yesterday if a rethink was likely, a Defence spokesman referred The Age to the white paper and said nothing had changed. That document said that "the Government has ruled out nuclear propulsion for these submarines".

Defence specialists told The Age that without a nuclear industry in Australia, building and running nuclear submarines would be extremely difficult.

Analyst Andrew Davies, of the Australian Strategic Policy Institute, said Australia had neither the political will nor the technical capability to field a nuclear submarine in the foreseeable future.

"Given the challenges that lie ahead in the development of Australia's future subs, we shouldn't waste time and energy pursuing the idea," Dr Davies said.

The league says the Government wanted a new submarine that was able to travel very long distances secretly, and that a nuclear submarine could do that much more effectively than a conventional one.

It points out that China is building its own nuclear ballistic missile submarines and attack submarines used to destroy ships and other submarines.

Retired rear admiral Andrew Robertson said nuclear submarines had unlimited endurance and could operate for as long as their crews were able to man them.

"They can circumnavigate the world submerged at high speed," he said.

He said the lack of civil industrial back-up was not insurmountable. He said skilled technicians would be needed in the navy and its supporting industries, but that the latest nuclear submarines did not need reactor refuelling in their entire lives and this reduced the support they needed.

http://www.theage.com.au/national/lobby-calls-for-nuclear-submarines-20090716-dmxr.html

Haftalık Bakış #8: Denizaltı Dünyasında Son Gelişmeler

Denizaltı Dünyasında Son Gelişmeler

Özellikle 2001’den bu yana sıklıkla telaffuz edilen (ancak şahsî kanaatime göre aslında yeni bir kavram da olmayan) kıyı suları muharebesi (Littoral Warfare), bu ihtiyaca yönelik çözümlere savunma pazarında rağbeti artırmış durumda. Dünya donanmaları artık sadece açık denizlerde seyredecek suüstü ve sualtı gemilerine yatırım yapmıyorlar. Savunma sanayiinin ve donanmaların ilgi odağında, kıyıya yakın (kahverengi) sularda harekât icra edebilecek yetenekte gemiler var. Bu bağlamda, özellikle Basra Körfezi, Aden Körfezi, Malakka Boğazı, Akdeniz gibi “sıcak nokatalar”ın daha da ısınması ile birlikte denizaltıların, bilhassa dizel elektrik denizaltıların popülaritesi daha da artmış durumda.

Bu yazımda, dünya denizaltı pazarındaki güncel gelişmeleri derlemeye çalıştım. Dünyada halen aktif hizmette denizaltı bulunduran ülke sayısı 36. Bu ülkelerin tamamını ve denizaltı filolarının güncel durumları ile en son gelişmeleri derlemek, bir köşe yazısının boyutlarını bir hayli zorlayacak bir çaba olur. O yüzden kendimce en önemli gördüklerimi, mümkün olduğunca yukarıda saydığım sıcak bölge ülkelerini içerecek şekilde sıraladım.

Almanya: Halen beş adet Tip 206 dizel elektrik ve dört adet Tip 212A sınıfı AIP dizel elektrik tahrikli denizaltıya sahip Almanya, 22.09.2006 tarihinde iki adet daha ilave Tip 212A sipariş etti. Diğer kullanıcısının İtalya olduğu Tip 212A’lar, konvansiyonel denizaltılar içinde en gelişmiş tasarımlardan biri.

Kısa süre önce savunma basınının gündemine gelen bazı haberler doğru ise, Alman Deniz Kuvvetleri’nin hizmetine girecek üçüncü tip denizaltı Tip 214 olacak. Yunanistan için üretilen ancak çeşitli sorunlar nedeniyle teslimatı bir türlü gerçekleştirilemeyen Papanikolis denizaltısının Almanya tarafından satın alınması gündemde. Denizaltının, uluslararası denizaşırı harekâtlarda giderek daha fazla geniş çaplı rol alan Almanya tarafından kullanılması mümkün; üçüncü ülkelere satılmak üzere için tadil de edilebilir. Zira Papanikolis, her ne kadar standart Tip 214 tasarımı olsa da, sonuçta Yunan Deniz Kuvvetleri’nin belirlediği teknik şartnameye göre üretilmiş edilmiş bir denizaltı.

Halen geliştirme ve deneme çalışmaları süren IDAS (Interactive Defense and Attack System for Submarines) denizaltından ateşlenen hava savunma / kara saldırı füze sistemi, yakın gelecekte Tip 212A’ların, DM2A4 Seehecht torpidoları ile birlikte standart silah sistemi olacak. En son U33 denizaltısı 29.05.2008 tarihinde IDAS ile başarılı bir deneme atışı gerçekleştirmişti.

Avustralya: Avustralya Deniz Kuvvetleri’nin envanterinde, İsveç Kockums tasarımı 6 adet Collins sınıfı denizaltı bulunuyor. Bir dizel elektrik denizaltıya göre yüksek sayılabilecek 3,350t dalışta deplasmana sahip bu botlar, yakın gelecekte ABD ile ortak geliştirilen Mk48 Mod7 ADCAP CBASS torpidolarını kullanacaklar. En son RIMPAC 2008 tatbikatı sırasında, Waller denizaltısı, bu torpidonun deneme atışını gerçekleştirdi.

Personel sıkıntıları yaşayan Avustralya denizaltı filosunda bu nedenle, aktif göreve hazır bot sayısının düşük olduğuna dair eleştiriler Mayıs ayında basına yansıdı. Denizaltıcı personel sayısının artırılması, Avustralya’nın önündeki ciddi bir problem, zira bu ülke 2030’a kadar 12 adet yeni nesil denizaltı üretmeyi planlıyor. Ayrıntıları kısa süre önce açıklanan tedarik planına göre Avustralya 6 adet Collins’i 2025 yılından itibaren, 12 adet yeni ve muhtemelen tonaj bakımından da benzer bir denizaltı tasarımı ile değiştirecek.

Sea 1000 adı verilen yeni nesil denizaltı projesine ilişkin çalışmalar, Avustralya Savunma Bakanlığı tarafından 27.10.2008 tarihinde, 4.67 milyon Avustralya Doları (2.85 milyon ABD Doları) bütçe ile başlatılmıştı. Buna göre kavramsal tasarım çalışmalarının 2010 yılında başlaması ve projeye hükümet onayının 2011’de verilmesi öngörülmekte. Denizaltının tasarımında ABD ile yakın işbirliği gerçekleştirilmesi gündemde; özellikle atış kontrol ve muhabere sistemlerinin tasarımında, ABD’nin hizmete alacağı yeni nesil nükleer denizaltılarda kullanılacak sistemlerinden faydalanılması söz konusu. Halihazırda Collins sınıfı botlar, Raytheon AN/BYG-1 komuta kontrol sistemini haiz.

Avustralya’da zaman zaman nükleer tahrikli saldırı denizaltısı üretimine dair de tartışmalar gerçekleşiyor. Bu tip botların tedariğini savunan ciddi bir askerî ve sivil bürokrat grubu bulunmakta. Öte yandan Avustralya Savunma Bakanı Joel Fitzgibbon, 27.12.2007 tarihinde, Sea 1000 projesi ile ilgili bir soruya verdiği yanıtta henüz proje modelinin kesinleşmediğini, nükleer tahrik sistemi de dahil olmak üzere tüm alteratiflerin değerlendirileceğini belirterek, bu seçeneğe bir bakıma açık bir kapı bırakmış oldu. İşçi Partisi hükümetine karşı duran muhalefetin bu projeye keskin bir itirazı bulunuyor. Dolayısıyla Avustralya’daki siyasi durum Sea 1000’in kaderi üzerinde belirleyici etkiye sahip olabilir.

Brezilya: Brezilya Deniz Kuvvetleri envanterinde halen 4 adet Tip 209 / 1400 Tupi sınıfı ve bir adet geliştirilmiş Tupi sınıfı dizel elektrik denizaltı bulunmakta. Tupi’ler Türk Deniz Kuvvetleri’ndeki Preveze / Gür sınıfı ile büyük ölçüde benzerlik taşımakta.

Brezilya’nın gündeminde büyük ve iddialı bir proje var: Nükleer tahrikli saldırı denizaltısı (SSN). Okyanusa kıyısı olan ülkenin, açıklarındaki geniş petrol kaynaklarının da dikte ettirdiği, denizde uzun süre kalabilme ve uzun erim ihtiyacının bir uzantısı olan projenin geçmişi 1980’lerin başlarına kadar uzanıyor.

2008 Aralık ayında biraraya gelen Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile Fransa Devlet Başkanı Nicolas Sarkozy, Fransa’nın Brezilya’ya SSN projesinde teknoloji transferi ve tasarım desteği vermesi hususunda anlaşmışlardı. Sözkonusu zirvede ayrıca, Brezilya’nın 4 adet Scorpene sınıfı konvansiyonel (detayları net olmasa da kuvvetle muhtemel AIP dizel elektrik tahrikli) ve 50 adet EC-725 Cougar genel maksat / nakliye helikopteri alımı da karara bağlandı.

Rio de Janeiro yakınlarında yeni bir denizaltı üssü ve nükleer reaktör inşası projeleri ile eşgüdümlü ilerleyen projede, denizaltının reaktörünün kıyı tesisindeki denemelerine 2014 yılında başlanması, denizaltıya ise 2019 yılında entegre edilmesi planlanıyor.

Bu proje ile birlikte Brezilya, nükleer silahlara sahip olmadan nükleer tahrikli denizaltı kullanan ilk ülke olma sıfatını taşıyacak.

Endonezya: Halen iki adet Alman yapımı Tip 209 / 1300 Cakra sınıfı denizaltıya sahip Endonezya’nın gündeminde 2 ya da 3 adet yeni dizel elektrik denizaltı tedariği bulunuyor. Teklife Çağrı Dosyası’nın hazırlandığı projede yer alan iki aday Rus yapımı Kilo sınıfı ile Güney Kore’nin önerdiği Alman lisanslı Tip 209’lar.

Endonezya’nın Cakra’ları Güney Kore tarafından modernize ediliyor. 2005 yılında 60 milyon Dolar tutarındaki sözleşme ile 401 Cakra, Daewoo tarafından modernize edilerek Nisan 2006’da görevine tekrar başladı. Proje kapsamında denizaltının dizel makinası, tahrik sistemi ve teknesi yenilenmesi, yeni seyir radarı, sonar, seyrüsefer ve atış kontrol sistemi entegrasyonu yer alıyor. İkinci bot, 402 Nanggala’nın modernizasyonu için yine Daewoo ile bu yılın Nisan ayında 75 milyon Dolar tutarında bir sözleşme imzalandı. Çalışmaların 2011 yılında tamamlanması planlanıyor.

Güney Kore’nin Tip 209 teklifinin, Endonezya’dan CN-235 deniz karakol uçağı alımını da içeriyor olduğuna dair haberler mevcut. Dolayısıyla Tip 209 alımının ihtimali daha yüksektir denebilir.
Güney Kore: Tip 214’ün Yunanistan ile birlikte ilk ihraç müşterisi olan Güney Kore’nin denizaltı filosu hatırı sayılır bir büyüklüğe sahip ve tamamı Alman menşeili botlardan müteşekkil. Halihazırda Güney Kore Deniz Kuvvetleri bünyesinde 9 adet Tip 209 / 1200 modeli, KSS-1 sınıfı dizel elektrik tahrikli denizaltı görevde bulunuyor. KSS-1’lerin ilki HDW’nin Kiel tersanesinde, geri kalan 8’i ise Daewoo’nun Okpo tersanesinde inşa edildi.

Güney Kore KSS-2 projesi kapsamında Kasım 2000'de Tip 214 tasarımını seçti. İhalede Tip 214'ün rakibi Fransız Scorpene modeli idi. Tip 214'ün seçimi ile birlikte Rusya'dan 1.75 mlyar $ karşılığında ikinci el Proje 636 Kilo modeli denizaltı alım planı da iptal edildi. Tip 214'lerin yurtiçinde üretim ihalesi de, 1.12 milyar $ karşılığında Hyundai Heavy Industries grubuna verildi. Hyundai proje boyunca HDW'den teknoloji transferi ve teknik destek sağlamakta.

Başlangıçta üç botu kapsayan projede opsiyon olan 6 ilave denizaltı için karar 2007 yılında alındı. Böylelikle Güney Kore, proje bittiği zaman 9 adet Tip 214 sınıfı AIP tahrikli denizaltıya sahip olacak.

Güney Kore’nin gündeminde ayrıca 3,000 ton deplasamana sahip KSS-3 sınıfı okyanus tipi denizaltının da insaşı bulunuyor. Projenin detayları henüz netleşmemiş durumda.

Hindistan: Hindistan’da denizaltı alanında halen iki önemli proje devam ediyor: Advanced Technology Vessel (ATV) ve Proje 75.

ATV projesi uzun vadede toplam 5 adet nükleer tahrikli saldırı denizaltısının Visakhapatnam’daki Hindustan Shipyard tersanelerinde inşasını içeriyor. İlk denizaltı için çalışmalar halen, Rusya’nın desteği ile devam etmekte.

Hindistan nükleer denizaltı kullanımına yabancı bir ülke değil. Hindistan, 1988 – 1991 yılları arasında SSCB’den Proje 670A Skat (NATO kod adı "Charlie I") sınıfı K-43 denizaltısını kiralamıştı. Project 06709 kodu verilen program ile eğitim ve konsept belirleme çalışmalarında kullanılan denizaltıya Hint Deniz Kuvvetleri’nde verilen isim Chakra idi.

ATV projesine hazırlık ve personel yetiştirilmesi amacıyla Hindistan Rusya’dan yine nükleer denizaltı kiralamak için 2000’lerin ortalarında girişimlerde bulunmuş, 2008 yılında Proje 971A (NATO kod adı “Akula II”) sınıfı K-152 Nerpa denizaltısının 10 yıllığına ve 700 milyon Dolar bedelle kiralanması hususunda anlaşmaya varılmıştı. Nerpa, Chakra II adı ile Hint Deniz Kuvvetleri’ne devir teslim için hazırlanırken 08.11.2009 tarihinde kaza geçirdi. Makina dairesinde çıkan yangın sonucu 6 denizci ve 14 işçi hayatını kaybetti. Tamiratı süren Nerpa denizaltısının sonbaharda devredilmesi planlanıyor. Öte yandan Hint Deniz Kuvvetleri’nin ilave Proje 971A kiralamayı değerlendirdiği haberleri mevcut.

Hindistan’ın halen devam eden bir diğer önemli denizaltı projesi, Proje 75 adı altında Scorpene denizaltılarının üretimi. İlk ikisi Fransız DCNS firmasının Cherbourg tersanelerinde üretilen botların geri kalan 4’ü Bombay’daki Mazagon tersanelerinde inşa edilecek. Proje 75 için yaklaşık 3.5 milyar $ tutarındaki sözleşme 06.10.2005 tarihinde imzalanmıştı

Hindistan ayrıca 1997 yılında başlayan bir proje ile, envanterindeki 10 adet Proje 877EKM Kilo tipi, Sindhugosh sınıfı dizel elektrik denizaltısını modernize etmekte. Modernizasyon kapsamında denizaltılara Novator Alfa 3M54E1 Klub (NATO kod adı SS-N-27) seyir füzesi fırlatma kabiliyeti eklenmesi, Rus yapımı orijinal bataryaların Alman yapımı daha uzun ömürlü bataryalarla değiştirilmesi ve ana makina sisteminin iyileştirilmesi, sonar, muhabere ve atış kontrol sisteminin yenilenmesi gibi kalemler bulunuyor. Rusya ile yürütülmekte olan diğer projeler gibi uzun gecikmeler ve entegrasyon sorunları ile boğuşulan projede 2008 sonu itibari ile 4 denizaltı, tadilatları tamamlanarak tekrar hizmete girdi.
İran: Fars Haber Ajansı’nın 1 Haziran tarihli haberine göre yerli üretim ilk denizaltı, Ghadir, hizmete girdi.

İran İslam Cumhuriyeti Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Habibullah Seyyari’nin beyanına göre, Ghadir’in inşası 10 yıl sürmüş. 948 bordo numaralı Ghadir, “Cüce Denizaltı” (Midget Submarine – SSW) sınıfına giriyor. Bu tür botlar daha ziyade sızma, sabotaj ve vur kaç tipi görevler için daha uygun. Menzilleri, seyir süratleri ve azami dalış derinlikleri konvansiyonel dizel elektrik tahrikli denizaltılara kıyasla daha düşük olmasına rağmen özellikle sığ sularda harekat için bazı ülkeler tarafından tercih ediliyorlar.

İran Deniz Kuvvetleri envanterinde halihazırda 3 adet Proje 877EKM “Kilo” modeli, Tarık sınıfı olarak adlandırılan dizel elektrik tahrikli denizaltı bulunuyor. 1992 – 1996 yılları arasında hizmete giren bu denizaltılar, olası bir kriz döneminde, Basra Körfezi’ndeki ticaret gemileri ve ABD Deniz Kuvvetleri (USN) unsurlarına karşı büyük tehdit oluşturmaktalar.

Kanada: Kanada, denizaltılar açısından makus bir talihe sahip. Ve bu bedbahtlık daha uzun süre devam edeceğe benziyor.

Kanada, İngiltere’nin 1980’lerin ikinci yarısında hizmete alıp kısa süre kullandıktan sonra Soğuk Savaş’ın bitmesi ve bütçe kesintileri nedeniyle erken emekliye ayırdığı 4 adet Upholder sınıfı denizaltıyı, 1998 yılında satın aldı. Akabinde denizaltılar, İngiltere’deki Barrow tersanelerinde uzun bir tadilat ve modernizasyon işlemine tabi tutuldular. Kanada Deniz Kuvvetleri’nde Victoria sınıfı olarak adlandırılan denizaltılar, hizmet ömürlerinin sonuna gelmiş Oberon sınıfının yerini alacaktı.

İlk üç denizaltı (Victoria, Corner Brook ve Windsor), modernizasyonlarının tamamlanmasını müteakiben sırasıyla Aralık 2000, Mart 2003 ve Hazian 2003’te hizmete girdi. Son denizaltı, 879 borda numaralı Chicoutimi, Barrow tersanesinde 01.10.2004 tarihinde düzenlenen bir törenle Kanada Deniz Kuvvetleri’nde resmen hizmete girdi ve ardından yeni evine doğru yolculuğuna çıktı. Ancak bu yolculuk bir felaketle sonuçlandı: 05.10.2004 günü, İskoçya açıklarında, botun elektrik tesisatındaki bir kısa devre nedeniyle yangın çıktı. Olayda bir denizci hayatını kaybetti. Bir yandan Atlas Okyanusu’nda yakalandığı fırtına, diğer yanda zehirli duman ve yangınla boğuşan denizaltı, güçlükle Kanada’daki Halifax Tersanesi’ne çekildi ve tamir işlemleri için kuru havuza alındı. 2006’ya kadar süren ayrıntılı teknik değerlendirme ve hasar tespit çalışmaları neticesinde, denizaltının en az 2010 yılına kadar hizmete dönemeyeceği ortaya çıktı.

Chicoutimi’nin daha görevine başlamadan hizmet dışı kalması, diğer botların üzerine büyük bir yük bindirdi. Gerek bu yük, gerekse Kanada’nın kontrol etmesi gereken denizlerin genişliği, hizmetteki bu üç denizaltının normalden daha kapsamlı bir bakım ve tadilat işlemine ihtiyaç duymaları sonucunu doğurdu. “Extended Docking Work Period” (EDWP) adı verilen bu bakım ve tadilat programı dahilinde ilk iki bot, Victoria ve Windsor halen kuru havuzda ve 2010 yılında tekrar göreve dönecekler. Kanada’nın halen aktif görevdeki tek denizaltısı, Corner Brook ise 2011 yılında kuru havuza alınacak. Corner Brook’un EDWP’ye alınması aslında 2008 yılına planlıydı ancak Chicoutimi’nin kaza geçirmesi ve bu denizaltının hasar tespit ve tamirat maliyetinin astronomik boyutlara ulaşması, bunu geciktirdi.

Chicoutimi’nin tamiratı, EDWP programı ile birleştirilecek; denizaltının 2012’den önce hizmete dönmesi mümkün değil.

Kanada Victoria sınıfını hizmette tutmak için yaklaşık 1.5 milyar Dolar harcayacak.

Portekiz: Portekiz ile Alman German Submarine Consortium arasında 2 adet (+1 opsiyon) adet Tip 209PN Tridente sınıfı denizaltının üretimine ilişkin alımına ilişkin 911 milyon Dolar tutarındaki sözleşme, 21.04.2004 tarihinde imzalanmıştı. Offset boyutu 1.42 milyar Dolar olan proje kapsamında üretilecek botlar, AIP tahrik sistemini haiz olacak.

İlk Tip 209PN, S167 Trindete’nin Mart 2010’da, ikinci denizaltı, S168 Arpao’nun Ocak 2011’de hizmete girmesi planlanıyor. Üçüncü bot için opsiyon henüz işletilmiş değil.

Tip 209PN’ler, Portekiz DzK’deki halen ömürlerinin sonuna gelmiş iki adet Fransız Daphne modeli Albacora sınıfının yerine geçecek.

Rusya Federasyonu: RIA Novosti haber ajansının haberine göre, geçtiğimiz sene bir kaza geçiren nükleer saldırı denizaltısı Nerpa’nın, tamirini müteakip, önümüzdeki sonbaharda tekrar hizmete girerek planlandığı gibi Hint Deniz Kuvvetleri’ne kiralanacak.

Geçen sene 8 Kasım’da, seyir denemeleri sırasında yangın çıkan Proje 971A (NATO kod adı “Akula II”) sınıfı denizaltıda 3 denizci ve 17 işçi hayatını kaybetmişti.

Hint DzK ile 10 yıl için 500 milyon Dolar tutarındaki kiralama anlaşması bu kazanın ardından dondurulmuştu.

Öte yandan yine RIA Novosti’nin 1 Haziran tarihli haberine göre halihazırda Rusya Federasyonu Deniz Kuvvetleri’nin hizmetinde aktif sadece 8 adet nükleer başlıklı balistik füze taşıyabilen denizaltı (SSBN) kalmış durumda.

Habere göre Rus Deniz Kuvvetleri’nin denizaltı durumu şu şekilde:

- Proje 667BDRM (NATO kod adı “Delta IV”) sınıfı 6 adet SSBN, R-29RM Sineva (NATO kod adı SS-N-23 “Skif”) balistik füzelerini taşımak üzere tadil edilmekte.

- 5 adet Delta IV sınıfı denizaltı aktif olarak Pasifik Filosu’nda görev vermekte.

- Proje 667BDR Kalmar (NATO kod adı “Delta III”) sınıfı SSBN’ler hizmet dışına çıkartılmakta.

- Proje 941 Akula (NATO kod adı “Typhoon”) sınıfı denizaltılarda geriye kalan son iki bot, Arhangelsk ve Severstal, Severodvinsk deniz üssünde kızakta, rezerv olarak tutuluyor. Görev sistemlerinin tamir ve modernizasyona ihtiyaç duyduğu bu denizaltılarda füze bulunmuyor.

- Typhoon sınıfının yerini alacak Proje 955 Borey sınıfının ilk botu, Yuri Dolgoruki’nin denemelerine bu sene Mart ayında başlandı. Bu denizaltılar, kamuoyunun da sıkça gündemine gelen Bulava stratejik füzeleri ile donatılacaklar. Diğer iki Borey sınıfı denizaltı, Aleksandır Nevski ve Vladimir Monomah ise halen Sevmaş Tersanesi’nde inşa halinde.

- Halen envanterdeki nükleer tahrikli saldırı denizaltı (SSN) sayısı yaklaşık 30, ancak bunların 17 adedi aktif hizmette.

- Hizmetteki dizel elektrik tahrikli denizaltı (SSK) sayısı yaklaşık 20. Proje 877 Paltus (NATO kod adı “Kilo”) sınıfı bu denizaltıların uzun dönemde, Novator Alfa 3M54E1 Klub (NATO kod adı SS-N-27) seyir füzeleri ile donatılmış Proje 677 Lada sınıfı botlarla değiştirilmesi planlanıyor.

- Rus Deniz Kuvvetleri’nin envanterinde ayrıca 7 adet özel maksatlı denizaltı bulunuyor. Habere göre bu denizaltılar ana amacı yeni teknolojilerin ve silah sistemlerinin denenmesi. Bu denizaltılarının tamamının mı yoksa bir kısmının mı aktif görevde olduğuna dair bir bilgi yok.

- Haberde ayrıca Project 20120 B-90 Sarov sınıfı yeni nesil bir dizel elektrik – nükleer tahrikli denizaltı projesinden varlığından bahsedilmiş. Söz konusu proje ile ilgili sağlıklı ve tutarlı bilgiye ulaşmak şu an için mümkün değil.

Yunanistan: Komşumuzun yeni nesil denizaltı projesi, tam anlamıyla bir yılan hikayesine dönüşmüş durumda.

Tip 214 projesinin ilk botu S120 Papanikolis 2004 yılında denize indirildi ve halen kesin kabulünün yapılmasını bekliyor. Bu denizaltının kesin kabulü yapılmadığı için ikinci bot S121 Pipinos da seyir testlerine çıkamıyor; limanda demirli beklemekte. Proje son derece spekülatif bir hal almış durumda: Alman tarafı (HDW), Yunanistan’ın kendilerine yüklü bir borcu olduğunu iddia ederken Yunanlılar ise uzun süre çeşitli tasarım problemleri olduğunu söyledikleri Papanikolis’in bu sefer de limanda eskidiği için kabulünü gerçekleştirmeyeceklerini, HDW’nin sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini beyan ediyorlar.

Savunma basınına en son yansıyan haberlere göre Papanikolis’in Almanya tarafından satın alınarak Alman Deniz Kuvvetleri’nde hizmete girmesi değerlendiriliyor. Geri kalan 3 denizaltının ise üretimine devam edilebilir. Papanikolis ile ayrıca başta Polonya olmak üzere bazı ülkelerin de ciddi biçimde ilgilendiği haberleri mevcut.

Yunanistan, elindeki 4 adet Tip 209 / 1200 Okeanos sınıfı denizaltıdan ilkini, S118 Okeanos’u, 31 Mayıs 2002'de imzalanan Neptune II iyileştirme programı dahilinde kapsamlı bir modernizasyona soktu. Proje çerçevesinde gövde 6.5m daha uzatılarak, AIP yeteneği için Siemens PEM yakıt hücresi, Atlas Elektronik ISUS 90-15, FAS, SATCOM, Link-11 ve UGM-84 Sub Harpoon kabiliyeti entegre edildi. SST-4'ler yeni tip bir torpido ile değiştirilecek, ancak SUT'ler 2020 civarına kadar kullanılacak. Neptune II projesi üç adet Okeanos sınıfı denizaltıyı kapsıyordu, ancak yine savunma basınına düşen bazı haberlere göre bu projenin de Okeanos’un tekrar hizmete girmesini müteakip iptal edilmesi, onun yerine iki adet AIP tahrikli Tip 209 / 1400 alınması gündemde. Tip 209 / 1400 deyince, konunun meraklılarının aklına Türk Deniz Kuvvetleri’ndeki Preveze / Gür sınıfı “orijinal” Tip 209 / 1400 denizaltıları gelebilir, ancak söz konusu 1400’ler, muhtemelen Portekiz Tip 209PN’leri gibi dış görünüş, tasarım ve kabiliyet çok muhtemelen Tip 214’lerin aynısı olacaklar. Fark sadece sınıflandırmada (öyle ya, skandala dönüşen Tip 214 projesinden sonra hiçbir Yunanlı siyasetçi, iç kamuoyuna tekrar aynı denizaltıdan neden aldıklarını izah edemez’)

Yunanistan’ın halihazırda aktif görevdeki denizaltıları, 1971 – 1972 yılları arasında hizmete giren ve Neptune I projesi kapsamında kısmî modernizasyondan geçen Tip 209 / 1100 Glavkos sınıfı ile 1979 – 1980 arasında hizmete giren ve henüz Neptune II modernizasyonuna girmemiş üç adet Tip 209 / 1200 Poseidon sınıfı. Glavkos sınıfı denizaltıların bir ara Mısır’a satışı gündemdeydi ancak satış muhtemelen rafa kalkmış durumda.

Avustralya'nın Yeni Savunma Tedarik Planı

Avustralya hükümeti, önümüzdeki 20 yıllık süreç için planlanan savunma tedarik planını yeni “Defending Australia in the Asia-Pacific Century: Force 2030” başlıklı beyaz kitap (White Paper) ile kamuoyuna açıkladı.

Yaklaşık 70 milyar Avustralya Doları (51 milyar ABD Doları) tutarındaki plan, 2010 – 2030 dönemi içerisinde Avustralya Savunma Kuvvetleri (Australian Defence Force; ADF) için çok sayıda yeni sistem alımı ile Araştırma Geliştirme projeleri ve dönüşüm faaliyetlerinin finanse edilmesini kapsıyor.

Yeni tedarik planı, Avustralya’nın Asya Pasifik’teki güç iddiasının ve ABD müttefikliğinin önemli bir yansıması niteliğinde.

Planın öne çıkan maddeleri şu şekilde:

- 100 adet F-35 Lightning II alımı

- 12 adet yeni nesil denizaltı alımı: Envanterdeki 6 adet Collins sınıfı dizel elektrik denizaltının yerine. Bu ihtiyaç çerçevesinde bir ara nükleer denizaltı tedariği de gündeme gelmişti.Denizaltı, sonar ve torpido teknolojileri alanlarında ABD ile çok sayıda müşterek ArGe projesi mevcut. Denizaltı sayısının iki katına çıkartılacak olması son derece dikkat çekici: Endonezya, Vietnam, Malezya ve Hindistan gibi Asya – Pasifik ülkelerinin bu alanda yaptıkları yoğun yatırımlar da hesaba katılırsa, bölgede yoğun bir denizaltı yarışının söz konusu olduğu iddia edilebilir.

- 8 adet yeni nesil firkateyn tedariği: ANZAC sınıfı yerine.

- Deniz Kuvvetleri için 24 yeni DSH (Denizaltı Savunma Harbi) helikopteri ve 6 adet MRH-90 genel maksat helikopteri tedariği,

- 20 adet OPV (Offshore Patrol Vessel) kıyı karakol teknesi

- 6 adet büyük çıkarma gemisi

- 1 adet lojistk destek ve ikmal gemisi

- Devam eden 3 adetlik Hobart sınıfı hava savunma destroyeri projesi kapsamındaki opsiyon olarak dördüncü geminin tedariği

- 8 adet yeni deniz karakol uçağı: Boeing üretimi P-8 Poseidon

- 7 adet HALE (High Altitude Long Endurance) İHA sistemi tedariği

- 2 adet ilave C-130J nakliye uçağı alımı

- 10 adet taktik nakliye uçağı: Envanterdeki DHC-4 Caribou yerine

- Kara Kuvvetleri için 1,100 civarında taktik araç, 7,000 civarında destek, istihkâm aracı ile kundağı motorlu ve çekili obüs.

- Yeni Chinook helikopterleri: Acustralya kısa süre önce 560 milyon ABD Doları tutarında 7 adet CH-47F için ABD nezdinde FMS sürecini başlattı.

- Eğitim ve simülasyon sistemlerine hatırı sayılır ölçüde yatırım: çok sayıda simülasyon merkezi, ki bunların arasında müşterek elektronik harp eğitim merkezi kurulması da var.

- Siber harekâtlar için altyapı ve personel yatırımı; ABD’deki Cyber Command muadili bir merkez kurulması.

- İstihbarat ve gözetleme uydusu tedariği

Avustralya'da Nükleer Denizaltı Tartışmaları

Avustralya'dan The Age adlı haber sitesinde yer alan makaleye göre, Avustralya Savunma Bakanlığı'ndaki denizaltı tedarik dairesi başkanı Amiral Peter Briggs ve ülkenin önde gelen savunma analistlerinden Allan Behn'in hazırlayıp başbakan John Howard'a sunduğu raporda, Avustralya'nın bölgesindeki krizlere daha çabuk müdahale edebilmesi için nükleer tahrikli denizaltılara yönelmesi tavsiye ediliyor.

Muhalefet lideri Kim Beazley ise Avustralya'nın nükleer tahrikli denizaltılara sahip olmasına şiddetle karşı çıkmakta. Dolayısıyla olayın siyasi yönü de ağırlık kazanmakta.

Avustralya Deniz Kuvvetleri'nde halihazırda 6 adet Collins sınıfı dizel elektrik tahrikli denizaltı bulunuyor.

Submarine fleet 'should go nuclear'

Katharine Murphy
September 5, 2006


AUSTRALIA must consider commissioning a new fleet of nuclear-powered submarines, a submission to the nuclear taskforce says. The move will be necessary to deal with complex security pressures emerging within the region over the next two decades.

The former head of the navy's submarine team, Rear Admiral Peter Briggs, and one of Australia's top national security analysts, Allan Behm, claim the national debate on nuclear energy allows Australia to consider seriously the advantages of acquiring nuclear-powered submarines to replace the Collins class.

In a submission to John Howard's nuclear taskforce, they argue the current and emerging security imperatives of the region, which will require Australia's defence forces to respond to "short-notice contingencies" over the next 15 to 20 years, favour nuclear-powered fleets.

"Nuclear propulsion allows the submarine to proceed covertly at high speed … and greatly reduces the risk of counter detection of the submarine."

The men warn Australia will not be able to secure such a controversial shift in defence procurement policy without bipartisan political support.

Opposition Leader Kim Beazley was the architect of the Australian Navy's program that developed the Collins-class submarine while serving as defence minister in the Hawke government in the mid-1980s.

But Mr Beazley has declared his party will oppose any move by the Howard Government to develop a nuclear power industry in Australia.

"Without (the foundation of bipartisanship) any discussion about the need for nuclear power for Australia's submarine capability is likely to be poorly directed and at risk of derailing the fundamental need to start preparations for replacing this critical national capability," Admiral Briggs and Mr Behm say.

The controversial argument in favour of Australia considering nuclear-propelled warships is made in a submission to an inquiry headed by former Telstra chief Ziggy Switkowski.

The inquiry has published about 200 submissions considering arguments for and against Australia developing a domestic nuclear industry. It will report to the Government in November.

Link