Portekiz'de Ekonomik Kriz ve Tip 214'ler

Reuters'in haberine göre, Yunanistan'la birlikte ekonomik krizle boğuşan bir diğer Avrupa ülkesi, Portekiz, krizden çıkış için acil ekonomik önlem paketi açıkladı. Taslak plana göre kamu harcamalarında büyük kısıntılara gidilecek, savunma alımlarında 40%'a varan kesinti öngörülüyor.

Bu konunun Papanikolis ile ilgisi ise şu: İnşası tamamlanan ancak Yunan Deniz Kuvvetleri tarafından kabul edilmeyen Papanikolis'in üçüncü ülkelere satışı söz konusu idi ve bu satış ile ilgili olarak en muhtemel adayların başında Portekiz'in adı telaffuz edilmekteydi. Halihazırda Tridente sınıfı ve Tip 214 "muadili" iki adet Tip 209PN modeli denizaltıyı hizmete almaya hazırlanan Portekiz'in, orijinal tedarik planında opsiyon yer alan üçüncü Tip 209PN olarak, Papanikolis'i alabileceği değerlendirilmekteydi. Zira alt sistem ve genel tasarım bakımından Tip 214 ile Tip 209PN arasında neredeyse hiçbir fark bulunmuyor; ülke bazındaki bazı özelleştirmeler hariç (Ayrıca bkz: "Yunanistan İki İlave Denizaltı Sipariş Ediyor", "Greek Submarine Force").

2004 yılında denize inen Papanikolis Kiel tersanesinde, 2007 - 2008 arasında denize inen Pipinos, Matrozos ve Katsonis ise Skaramanga'da kızakta beklemekte. Zaman Yunan Deniz Kuvvetleri'nin aleyhine işlemekte ve iflasın eşiğindeki Yunan ekonomisi sorunun çözümüne hiç de katkı sağlayabilecek gibi görünmemekte.

Yunan Denizaltılarının Makus Talihi

Jane's Navy International'de 23.11.2009 tarihinde Tim Fish ve Theodore Valmaz imzası ile yayınlanan habere göre, Papanikolis skandalının çözümü, tam da tahmin ettiğiim şekilde ilerliyor. Yunan Savunma Bakanı Evangelos Venizelos, Yunanistan'daki Skaramanga Tersanesi'nde inşa edilen 3 denizaltının nihai kabul testlerine başlanacağını, Papanikolis'in ise satılacağını teyit etti.

Venizelos ayrıca, Yunan Deniz Kuvvetleri envanterindeki Tip 209 / 1200 sınıfı denizaltıların modernizasyonunu içeren Neptune II projesinin iptalini de teyit etti. Proje kapsamında ilk bot Okeanos AIP yakıt hücresi ve modern komuta kontrol sistemleri ile donatılmış, ancak kabul testlerine başlayamadan proje sözleşmesi HDW tarafından tek taraflı feshedildiği için tersanede beklemeye başlamıştı. Proje ile iki Tip 209 / 1200 sınıfı denizaltının daha modernize edilmesi öngörülüyordu.

Habere göre Yunan Hükümeti, THKMS tarafından satışa çıkartılan Skaramanga Tersanesi yeni sahibine devredilene kadar işçilerin aylık ortalama 3.5 - 4 Milyon Euro'yu bulan giderlerini karşılamayı kabul etti. Bu giderler, Yunan Hükümeti'nin TKMS'ye Arşimed ve Neptune II projelerinden kaynaklanan borçlarından düşülecek.

Tip 214 denizaltı tedarik projesi olan Arşimed ve Tip 209 / 1200 modernizasyon projesi olan Neptune II'nin iptali ile haberde verilen çözümün gerçekleşmesi sonucunda Yunan denizaltı filosu şu şekilde oluşacak:

3 adet Tip 214
1 adet Tip 209 / 1200+ AIP
3 adet emekliliği yaklaşan Tip 209 / 1200
4 adet emeklilik vakti gelen Tip 209 / 1100

Tip 214 projesi, Tip 209 /1100 modeli Glavkos sınıfı denizaltıları yenilemek için başlatılmıştı. Glavkos'lar 2010 - 2015 döneminde faydalı hizmet ömürlerini tamamlamış olacaklar.

Neptune II projesi, Tip 209 / 1200 modeli Poseidon sınıfı denizaltıların ömrünü 2015 - 2020 civarına kadar uzatmayı hedefliyordu. Halihazırdaki durumda, modernizasyon kapsamı dışında tutulmuş bir adet bot ile projenin iptalinden sonra kızaktan indirilip tekrar kuvvete teslim edilecek 2 denizaltı Glavkos'lardan kısa süre sonra faydalı hizmet ömürlerini doldurmuş olacaklar.

Savunma basınına yansımış bazı haberlere göre Yunanistan Neptune II projesini iptal edip iki adet yeni Tip 209 / 1400 AIP  (yani Tip 214) almak istiyor. Ancak böyle bir satış gerçekleşecekse, Skaramanga Tersanesi'nin satışından sonra bu botların Yunanistan'da inşa edilmeleri mümkün değil; Almanya'dan hazır alınmaları gerekecektir. HDW'nin halihazırda devam ettiği Portekiz Tip 209 / 1400 ve İsrail Dolphin II projeleri ile kısa vadede alması muhtemel yeni denizaltı ve modernizasyon projeleri göz önüne alındığında, Yunanistan'ın acil ihtiyacı olan botlara kavuşmasının kısa sürede gerçekleşmesi zor görünüyor.

Yunanistan 1970'lerin ortalarından bu yana herhangi bir zamanda envanterinde mutlaka 7-8 denizaltı tutmaya çalışıyor. Ancak hesaplar karışmış durumda.

Date Posted:  23-Nov-2009

Jane's Navy International

Hellenic Navy accepts Greek-built Type 209s, but German boat will be sold

 
Tim Fish

Theodore L Valmas

The Hellenic Navy is to accept three Papanikolis-class Type 214 submarines from ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) in an effort to resolve the dispute between the Greek state and the German shipbuilder.

The new Greek Defence Minister, Evangelos Venizelos, confirmed on 13 November that the three indigenously boats, located at the TKMS-owned Hellenic Shipyards in Skaramangas, near Athens, would be accepted and that the navy was eager to initiate sea trials for the trio.

However, first-of-class Papanikolis , built by TKMS' HDW subsidiary in Kiel, Germany, will be sold to a third party, Venizelos said. He also confirmed a decision to cancel the Neptune II upgrade programme for three Type 209 submarines, stating that instead Hellenic Shipyards will build two new submarines equipped with air-independent propulsion.

Jane's reported on 16 October that Hellenic Shipyards was in financial difficulty following the cancellation of the Archimedes programme (for the four Type 214 submarines) and the Neptune II programme (for the upgrade of three Type 209 submarines) and TKMS said it was owed payments of EUR524 million (USD780 million) - including EUR300 million owed to Hellenic Shipyards - for work on the two programmes.

To help cover the costs of the deal, Venizelos said that the Greek government would meet Hellenic Shipyards' labour costs (approximately EUR3.5 million-EUR4 million per month) until a buyer for the yard is found. The sum would be offset from the payments due to TKMS.

Despite the decision, TKMS still intends to end its Greek operations and sell Hellenic Shipyards. The company is being advised by the investment bank Lazard & Co, which will evaluate its plans to divest itself of the yard.

A spokeswoman from TKMS told Jane's on 17 November: "We are in talks with the new Greek government about the sale of the yard and we can confirm that that Archimedes programme and the Neptune II progamme have been terminated."

The company would not comment on the statement by Venizelos while discussions about the future of Hellenic Shipyards are under way.

If Hellenic Shipyards changes hands it is unclear what arrangements can be put in place to ensure the entry into service of the three Greek-built Type 214s and whether the construction of new Type 209/1400 boats (a design owned by TKMS) can go ahead. 

Yunan Deniz Kuvvetleri denizaltı filosu analizi: Tablonun büyük hali için lütfen üzerine tıklayınız

Yunanistan İki İlave Denizaltı Sipariş Ediyor

Jane's Navy International'da 27 Şubat tarihinde Tim Fish imzası ile yayınlanan habere göre, Yunanistan, Alman Thyssen Krupp Marine System firmasına iki yeni denizaltı siparişi vermeye hazırlanıyor. Denizaltılar Tip 209/1400 modeli ve Havadan Bağımsız Tahrik Sistemi'ne (AIP - Air Independent Propulsion) sahip olacaklar.

Bu iki denizaltının siparişi, 2002 yılında sözleşmesi imzalanan Neptune II modernizasyon projesinin de iptali anlamına geliyor. USD 1,040,000,000 tutarındaki Neptune II projesi, Yunan Deniz Kuvetleri (YDzK) envanterinde bulunan 4 adet Tip 209/1200 sınıfı denizaltıdan üçünün, AIP ve modern komuta kontrol ve silah sistemleri ile donatılmasını kapsıyordu. Projenin kapsamında ilk denizaltı, S-118 Okeanos üzerindeki işlemler bitmiş ve denizaltı tekrar denize indirilmişti. Okeanos'un 2010 yılında YDzK hizmetine tekrar girmesi bekleniyor.

Büyük bir soruna dönüşen Tip 214 tedariğinde henüz yeni bir gelişme yok. İlk bot, Papanikolis'in teslimatı için henüz herhangi bir gelişme yok, teslimat olmadığı için ikinci bot Pipinos'un nihaî kabul denemelerine başlanamıyor.

Bu sipariş, bazı açılardan son derece ilginç. Şöyle ki:

1. Yunanistan iki ilave Tip 214 değil, Tip 209/1400 sipariş ediyor

Tip 209/1400, halen Türk Deniz Kuvvetleri'nde Preveze sınıfı (Tip 209/1400) ve Gür sınıfı (Tip 209/1400+) olarak toplam 8 adet hizmette bulunan, en son Güney Afrika Deniz Kuvvetleri'nde Manthatisi sınıfı (Tip 209/140SAN) olarak 3 adet hizmete girmiş, son derece modern komuta kontrol, muhabere ve silah sistemlerine sahip, dünyanın halen hizmetteki en modern dizel elektrik denizaltılarından biri. En son Portekiz tarafından Tip 209PN olarak iki adet sipariş edildi. Ancak bu denizaltılar gerek gövde tasarımları gerekse görev sistemleri açısından Tip 214 sınıfının neredeyse birebir aynısı.

Burada yanıtının alınması için beklenmesi gereken soru şu:

YDzK Tip 209/1400'leri, aynı Portekiz Tip 209PN gibi, Tip 214'ün neredeyse aynısı mı olacak, yoksa Manthatisi ya da Gür sınıfı gibi mi? Bu soru şunun için önemli. Eğer birinci durum geçerliyse bu denizaltılar Tip 209PN + AIP = Tip 214 demektir.

Bu da, Papanikolis sınıfı ile ilgili Yunan tarafının şimdiye kadar yaptığı tüm haber, yayın ve şikayetlerin en hafif tabiriyle abartı olduğunun tescili anlamına gelir. Nitekim Yunanistan, teknik sorunlar nedeniyle teslim almamakta ısrar ettiği bir denizaltı modelinden iki adet daha ilave sipariş etmiş olacaktır.
2. İki ilave denizaltı, Skaramanga Tersanesi'nde inşa edilecek.

Skaramanga Tersanesi, Alman HDW firmasına ait. Bu tersanenin bir başka özelliği, halen Yunanistan'da firkateyn boyutundaki savaş gemileri için inşa, modernizasyon ve bakım kabiliyetine sahip tek tesis olması. Rakip Elefsis Tersanesi henüz, korvet sınıfından büyük gemi inşa ya da bakımını üstlenmiş değil.

Bu durum, Yunanistan'ın 3+3 (bazı kaynaklara göre 4+2) adet yeni nesil firkateyn projesinde önemli bir etken.

Zira bu projede en şanslı aday olan FREMM / FREDA firkateyninin üreticisi Fransız Armaris firması, Elefsis Tersanesi ile ortak; birlikte teklif verecekler. Tip 214 projesinin iptalinin söz konusu olduğu sıralarda Skaramanga Tersanesi'nin ALmanlar tarafından satılması iddiaları gündeme gelmişti. Bu, Armaris için önemli bir avantaj teşkil edebilirdi, zira Elefsis Tersanesi'ne firkateyn inşa ve bakımı için ilave altyapı yatırımı yapmaktansa bu kabiliyeti haiz bir tersaneye sahip olabilecekti. Gelinen bu noktada, Armaris için Elefsis Tersanesi'ne ilave yatırım yapmaktan başka yol görünmüyor. Bu, kaçınılmaz olarak FREMM / FREDA'nın maliyetini yükseltecektir. Armaris'in yeni nesil firkateyn projesindeki şansı düşebilir.

Papanikolis sınıfındaki sorunların çözülüp diğer 214'lerin de hizmete girmesi, bir yandan da Tip 209/1400'lerin üretilmesi, bu arada kaybedilen zaman, Neptune II gibi inanılmaz derecede yüksek riske ve düşük maliyet-etkinliğe sahip bir proje, sahip olunmayan ve uzun bir süre daha olunması mümkün olmayan modern ağır torpido kabiliyeti...

Yunan denizaltıcılar uzunca bir süre komşularına gıptayla bakacaklar gibi görünüyor...

Hellenic Navy orders two new Type 209 submarines

Date Posted: 27-Feb-2009

Jane's Navy International

Tim Fish

The Hellenic Navy is to order two new Type 209 submarines with air-independent propulsion (AIP) after aborting planned upgrades for two in-service boats, an industry source told Jane's on 24 February.

Details of the decision emerged two days before the Poseidon-class submarine HS Okeanos was relaunched after completing its mid-life modernisation (MLM) under the navy's Neptune II programme.

Okeanos was the first of three Type 209 submarines due for upgrade by Hellenic Shipyards in Skaramangas under Neptune II, but the programme has now been halted at just the one boat.

The source said that the navy and Greek Ministry of Defence (MoD) have now asked the shipyard, a subsidiary of ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS), to deliver two new AIP-equipped Type 209 submarines instead of continuing with the modernisation programme.

New-build Type 209/1400s were selected over rival contenders - procurement of Type 214s was also under consideration - to make maximum use of the material packages already ordered for the Neptune II MLM, the source added.

Okeanos re-entered the water on 26 February with a Siemens PEM fuel cell AIP system - which required the insertion of a 6.5 m-long hull plug - and a new Atlas Elektronik ISUS 90-46 integrated combat management system (CMS).

It is believed to be only the fifth time that AIP has been retrofitted into a submarine, following similar work in Sweden's two Södermanland (A 17)-class boats, Japan's Harushio-class unit JS Asashio and Germany's Type 205 submarine U 1 .

The Hellenic Navy's eight in-service Type 209s are divided into two classes: four Glavkos-class submarines (Type 209/1100) commissioned in 1971 and 1972, and four Poseidon-class boats (Type 209/1200) that entered service in 1979 and 1980. All were built by Howaldtswerke-Deutsche Werft (now part of TKMS) in Kiel.

When first conceived, the Neptune II MLM was intended to bring three of the Poseidons into commonality with the navy's four new Papanikolis-class (Type 214) submarines, which are being fitted from build with Siemens AIP.

The EUR826 million (USD1.04 billion) contract for the Poseidon MLM was awarded to Hellenic Shipyards in 2002 and Okeanos arrived at the yard in November 2004. As well as AIP and the new CMS, the submarine also received a flank array sonar, optronic mast, sub-Harpoon sub-surface-to-surface missiles, SATCOM, Link II and torpedo countermeasures. The diesel engines, alternators and electric motor were overhauled. Following sea trials Okeanos is scheduled to return to Hellenic Navy service in 2010.

Meanwhile, the Type 214 acquisition programme has been delayed. Acceptance of first-of-class Papanikolis (which was built in Kiel and launched in April 2004) and sister-ship Pipinos (launched by Hellenic Shipyards in April 2007) is awaiting the resolution of a dispute between TKMS and the Greek MoD over alleged technical deficiencies and financial settlements with the first boat.

The four Glavkos-class submarines - HS Glavkos , HS Nereus , HS Triton and HS Proteus - were upgraded under the Neptune I programme between 1993 and 2000, and are expected to decommission when the Papanikolis class enters service.

Yeni Nesil Denizaltı Projesi

Bildiğim kadarıyla Türkiye'nin önceden planı, 4 adet Tip 209/1400 Preveze sınıfı denizaltının tedariğini mütakip, 4 adet 1,800t AIP dizel elektrik denizaltı tedarik etmekti. Ancak gerek bütçe sorunları (ki AIP çok pahalı bir teknolojidir, bkz: Papanikolis) gerekse AIP (özellikle yakıt hücresi) teknolojilerinin tam olarak olgunlaşmaması sebebiyle ikinci 4 adetlik sipariş konvansiyonel dizel elektrik denizaltıya yönlendirildi ve Gür sınıfı (Tip 209/1400mod) siparişi verildi. Bir yandan da AIP konusundaki gelişmeler yakından takip edildi, ediliyor.

Burada şunu belirtmek gerek: AIP, denizaltıyı yenilmez kılan bir kuvvet artırıcı mesir macunu değildir. AIP önemli bir güç çarpanı olmakla beraber, uygulandığı platformların dizel elektrik (kıyı = coastal) denizaltılar olmaları sebebiyle stratejik bir silah da değildir. AIP denizaltının görev yapacağı saha, kullanılacağı taktikler, karşısındaki tehditler gibi parametreler, direkt olarak AIP'nin maliyet - etkinliğini belirler. Uzun süre su altında yüzeye çıkmadan karakol atmak önemli bir kabiliyettir, ancak buna duyulan ihtiyacın seviyesi ve aciliyeti de önemlidir.

Preveze ve Gür sınıflarına gelirsek...

Esasen gövde, makine ve belli başlı alt sistemler göz önüne alınırsa "kardeş" sayılabilecek bu iki sınıf, muharebe komuta kontrol sistemleri, torpido sistemleri, vs gibi alt sistemler açısından farklılıklar arz etmektedir.

Preveze Sınıfı
Atlas Elektronik ISUS 83 muharebe yönetim sistemi
Atlas Elektronik CSU 83 sonar
Mk24 Mod 2 Tigerfish, UGM-84A Harpoon

Gür Sınıfı
Atlas Elektronik ISUS 90 muharebe yönetim sistemi
Atlas Elektronik CSU 90 sonar
Atlas Elektronik DM2A4, Mk24 Mod 2 Tigerfish, UGM-84B/C/G Harpoon

Gür sınıfı denizaltılarda kullanılan ISUS 90 ve CSU 90 sistemleri halen Tip 212, Tip 214, Dolphin, Gotland gibi modern denizaltılarda kullanılmaktadır.

Türkiye'nin Gür sınıfı denizaltıları ile Yunanistan'ın Papanikolis sınıfı denizaltılarının muharebe yönetim sistemleri aynıdır (ISUS 90). Eğer Yunanistan CSU 90 sonar süitini seçerse sonarları da aynı olacak. Torpido olarak Yunanistan Atlas Elektronik DM2A4 Seeheckt'i seçmişti, ufak farklar haricinde silah sistemleri de aynı denilebilir. Farklar periskop, ESM ve karşı tedbir sistemlerindedir. Dolayısıyla Türkiye'nin "Tip 214'lere cevabı" gibi bir argüman, şahsıma pek ayakları yere basıyormuş gibi gelmiyor. Menzil ve karakol süresi haricinde Tip 214'ler "quantum leap" yaratmamıştır. (ki Türkiye kendi ESM kütüphanesini kendisi güncelleyebilmektedir, Yunanistan değil...)

Buradan "madem AIP bu kadar büyük fark yaratmıyor, niye alınsın ki" gibi bir görüşü savunduğum sonucu çıkarılmasın. AIP artık modern denizaltı muharebelerinin temeli olmaktadır. Benim savunduğum husus, Tip 214'lerin arada korkunç bir fark yaratmamış olduklarıdır.

İhaleye dönecek olursak..

RfI dokümanını Fransa'dan DCN (Scorpene), Almanya'dan HDW (Tip 214), İsveç'ten Kockums (A-19 Gotland) ve Rusya'dan Admiralty Shipyard'ın (Proje 1650 Amur) alacağını tahmin ediyorum. Eğer teknik şartname gerçekten 1,800t civarı bir tonaj sınırlaması getirirse Amur zaten otomatikman devre dışı kalır (zira dalmış durumda tonajı 2,600t civarı idi yanılmıyorsam). Gotland sınıfının silah sistemleri Türk donanmasına uymayabilir, zira bu botlarda 4 adet 533mm ile 2 adet 400mm tüp var, ki 400mm dünya donanmalarında pek rastlanmayan bir standart. İlaveten, bu botların İsveç Bofors üretiminden başka bir torpido cinsine sertifiyeli olup olmadığı, değilse bu modifikasyonun maliyeti, 400mm torpidoların taktik ihtiyaçlarımıza uygunluğu, bu silahlar için tek kaynağa (İsveç) bağımlı olma ihtimali ve geçmişi pek de parlak olamayan Türk - İsveç özelde savunma, genelde siyasi ilişkiler gibi etkenler göz önünde tutulursa Gotland sınıfının da pek şansının olmadığı söylenebilir.

Fransız DCN üretimi Scorpene sınıfı denizaltılar 2 adet Şili (O'Higgins sınıfı), 2 adet Malezya ve en son 6 adetlik Hindistan satışlarıyla iyi bir grafik tutturdu. En son IDEF fuarında DCN, diğer deniz ürünleri (Mistral, FREMM gibi) ile birlikte Scorpene'nin tanıtımını yapmıştı. UDS firmasının, SUBTICS muharebe yönetim sistemini tanıtımı ile Fransızlar'ın denizaltı ihalesine iddialı hazırlandıkları intibasını edinmiştim. Ancak HDW ve Atlas Elektronik ile köklü ilişkileri olan ve denizaltı filosundaki tüm silah ve sistemleri Alman orijinli olan TDzKK'nın yeni denizaltı için Fransız çözümüne yönelmesi beklenmemeli diye düşünüyorum. Tip 214'ün seçilmesi, bu açıdan sürpriz olmayacaktır.

Tabi bunlar çok ham tahminler.. RfI alanlara, teklif sunanlara, gelişmelere bakmak ve Türkiye'nin sürprizlerle dolu bir ülke olduğu gerçeğini unutmamak lazım.

Her halükarda umarım denizcilerimiz için en hayırlı tercih yapılır.