DCNS, Gowind İçin Risk Alıyor

Fransız Le Télégramme gazetesinin 10 Ocak tarihli haberine göre, Fransız askeri gemi inşa şirketi DCNS, Gowind adlı korvet tasarımından bir adet inşa etmeye hazırlanıyor.

DCNS şirketinin özkaynakları ve kendi imkânları ile inşa edeceği gemi, tasarımın test, doğrulama, satış ve pazarlama faaliyetlerinde kullanılacak.

Değişik boy ve tonajlarda korvet ve karakol gemilerinden oluşan Gowind ailesi, ihrac pazarı için ve öncelikle kıyı sularında muharebe (littoral warfare), asimetrik harp, devriye görevlerine yönelik olarak tasarlandı.

Gowind tasarımının en muhtemel müşterisi, 2006 yılında Bulgaristan olarak basına yansıdı. Başlangıçta 4 adet olarak telaffuz edilen ancak daha sonra 2 adede düşürülen satış, Bulgaristan'ın mali sıkıntıları nedeniyle 2009 Ekim'inde iptal edildi. Bulgaristan'ın halihazırdaki bütçe sıkıntıları, ülkenin çok önem verdiği çokuluslu müşterek harekatlara katılımını da engeller hale gelmiş durumda. Konu ile ilgili ayrıntıları Bosphorus Naval News blogunda bulabilirsiniz.

Suya düşen Bulgar satışından sonra, Gowind için en güncel fırsat Brezilya. Brezilya, ilk etapta 5 adet 1,800t sınıfında okyanus kabiliyetli karakol gemisi tedarik etmek için başlattığı ve PAEMB (Plano de Articulação e Equipamento da Marinha do Brasil) modernizasyon programı dahilinde yer alan NaPaOc (Navio Patrulha Oceânico) projesinde 23.12.2009 tarihinde bir Bilgi İstek Dosyası yayınladı. Gowind'e ilaveten ihaleye teklif vermesi beklenen adaylar ThyssenKrupp Marine Systems (Almanya) Sentinel, Navantia (İspanya) Avante 1800 ve Fassmer (Almanya) OPV 80 olarak telaffuz ediliyor. Fransız - Brezilya savunma ilişkilerinin yoğunluğu gözönüne alınacak olursa, Gowind'in bu ülkedeki şansının oldukça yüksek olduğu iddia edilebilir.

DCNS'in kendi özkaynakları ile bir adet prototip Gowind inşa etme kararı, şirketin korvet / karakol gemisi pazarına verdiği önemi ve bu pazardan beklentilerini yansıtmakla birlikte, eşdeğer ölçüde bir risk de taşıyor. Modern bir savaş gemisini, sipariş olmadan inşa etmek, hele hele söz konusu platform bir prototip ise, oldukça maliyetli olabilir. Öte yandan bu yaklaşım, tasarım doğrulama ve test süreçlerinin tamamlanması ve ihrac pazarına bu aşamaları halletmiş, "bebek hastalıklarını" yenmiş şekilde çıkarak, rakipler karşısında avantaj sağlamayı da hedefliyor olabilir.

DCNS, SMX-23 ve SMX-24 Denizaltı Tasarımlarını Tanıttı

Fransız DCNS tersanesi, EuroNaval 2008 askeri deniz sistemleri fuarında, kıyı suları muharebelerine uygun olarak geliştirdiği SMX-23 Andrasta ve SMX-24 denizaltı tasarımlarını sergiledi.

SMX-23, DCNS tarafından bir süredir çeşitli fuarlarda maketleri sergilenen bir konsept tasarımdı. Bu tasarımı en son Kuala Lumpur'daki DSA 2008 fuarında inceleme fırsatı bulmuştum.

SMX-23 Andrasta
Uzunluk: 48.8m
Deplasman: 855t
Sürat: 15kt
Azami umk: 200m
Silah sistemleri: 6 x 533mm tüp (torpido, UGM, mayın)
Menzil: 15 gün / 3,000nm
Personel: 19 (+8 SAT komandosu)

SMX-23 Andrasta

ARES Blog'unda verilen habere göre DCNS SMX-23'ün daha detaylı bir tasarımını sergilemiş:

Arka plandaki FREMM türevi tasarıma dikkat.

SMX-23'ün dikkat çeken bir tasarım özelliği, 6 adet torpido tüpünün mukavim tekne (pressure hull) dışında olması ve yedek torpido taşınmaması. Bu, mukavim tekne içinde personel ve elektronik sistemler için daha fazla yer ayrılması, mukavim teknenin tüpler için delinmeyerek basınca karşı daha dayanıklı olması ve ağırlıktan tasarruf imkânı sağlamış.

Yeni sergilenen SMX-24 ise, görebildiğim kadarıyla SMX-23 konseptinin bir adım daha ilerletilmesi ile elde edilmiş bir tasarım. Oldukça sıradışı bir dış görünüme sahip. İlk başta dikkat çeken özelliği, tüm silah tüpleri, özel kuvvet / SAT araç - gereç ve hatta yedek yakıt tankı gibi ekipmanın tekne dışında taşınıyor olması. Yaklaşık 3,450ton deplasmana ve Havadan Bağımsız Tahrik (Air Independent Propulsion - AIP) sistemine sahip olması planlanan SMX-24'ün, 2020 civarında hizmete görebileceği öngörülmüş. Dalmış durumda 20kt sürat yapabileceği 30 güne kadar sualtında seyredebileceği belirtiliyor.

Fas'a FREMM

Fransız La Tribune gazetesine dayandırılan aşağıdaki habere gore Fas, Fransa ile 470 milyon Euro karşılığında bir adet FREMM tipi çok rollü firkateyn tedariği için geçtiğimi hafta anlaşmaya vardı. Resmî olarak kamuoyuna 18 Nisan’da duyurulacağı bildirilen alım için Fas hükümetinin Fas ve Fransız bankaları ile kredi konusunda görüşmelere devam etmekte olduğu belirtiliyor.

Thales afiliate DCNS finalises 470 mln eur frigate deal with Morocco

Thomson Financial – 19/03/2008

DCNS has been awarded a contract worth 470 mln eur to supply Morocco with a FREMM European multi-mission frigate, La Tribune reported on its website, citing unnamed sources as saying the deal was finalised last week and will be officially announced on April 18.

It said Morocco is still negotiating funding for the frigate with a pool of French and Moroccan banks.

Karadeniz'e Gowind'ler

Bulgar mediapool haber sitesine göre, Bulgaristan Fransa'da 4 adet Gowind F200 tipi korvet satın alıyor. Toplam tutarı 750 milyon Euro olan proje kapsamında ilk korvet Fransa'da, geri kalan üçü ise Varna'daki TEREM tersanelerinde üretilecek.

Konuyla ilgili ayrıntıların Plovdiv'de 31 Mayıs Çarşam günü açılan HEMUS 2006 fuarında belirginleşmesi beklenebilir.

Aynı zamanda Gürcistan'ın da F200 tipi iki korvet tedariği ile ilgilendiği de konuşulmakta.

Gowind çok rollü korvet ailesinin F120, F170 ve F200 olarak farklı tonaj ve alt sistemlere sahip üç üyesi bulunmakta.

Yeni Nesil Denizaltı Projesi

Bildiğim kadarıyla Türkiye'nin önceden planı, 4 adet Tip 209/1400 Preveze sınıfı denizaltının tedariğini mütakip, 4 adet 1,800t AIP dizel elektrik denizaltı tedarik etmekti. Ancak gerek bütçe sorunları (ki AIP çok pahalı bir teknolojidir, bkz: Papanikolis) gerekse AIP (özellikle yakıt hücresi) teknolojilerinin tam olarak olgunlaşmaması sebebiyle ikinci 4 adetlik sipariş konvansiyonel dizel elektrik denizaltıya yönlendirildi ve Gür sınıfı (Tip 209/1400mod) siparişi verildi. Bir yandan da AIP konusundaki gelişmeler yakından takip edildi, ediliyor.

Burada şunu belirtmek gerek: AIP, denizaltıyı yenilmez kılan bir kuvvet artırıcı mesir macunu değildir. AIP önemli bir güç çarpanı olmakla beraber, uygulandığı platformların dizel elektrik (kıyı = coastal) denizaltılar olmaları sebebiyle stratejik bir silah da değildir. AIP denizaltının görev yapacağı saha, kullanılacağı taktikler, karşısındaki tehditler gibi parametreler, direkt olarak AIP'nin maliyet - etkinliğini belirler. Uzun süre su altında yüzeye çıkmadan karakol atmak önemli bir kabiliyettir, ancak buna duyulan ihtiyacın seviyesi ve aciliyeti de önemlidir.

Preveze ve Gür sınıflarına gelirsek...

Esasen gövde, makine ve belli başlı alt sistemler göz önüne alınırsa "kardeş" sayılabilecek bu iki sınıf, muharebe komuta kontrol sistemleri, torpido sistemleri, vs gibi alt sistemler açısından farklılıklar arz etmektedir.

Preveze Sınıfı
Atlas Elektronik ISUS 83 muharebe yönetim sistemi
Atlas Elektronik CSU 83 sonar
Mk24 Mod 2 Tigerfish, UGM-84A Harpoon

Gür Sınıfı
Atlas Elektronik ISUS 90 muharebe yönetim sistemi
Atlas Elektronik CSU 90 sonar
Atlas Elektronik DM2A4, Mk24 Mod 2 Tigerfish, UGM-84B/C/G Harpoon

Gür sınıfı denizaltılarda kullanılan ISUS 90 ve CSU 90 sistemleri halen Tip 212, Tip 214, Dolphin, Gotland gibi modern denizaltılarda kullanılmaktadır.

Türkiye'nin Gür sınıfı denizaltıları ile Yunanistan'ın Papanikolis sınıfı denizaltılarının muharebe yönetim sistemleri aynıdır (ISUS 90). Eğer Yunanistan CSU 90 sonar süitini seçerse sonarları da aynı olacak. Torpido olarak Yunanistan Atlas Elektronik DM2A4 Seeheckt'i seçmişti, ufak farklar haricinde silah sistemleri de aynı denilebilir. Farklar periskop, ESM ve karşı tedbir sistemlerindedir. Dolayısıyla Türkiye'nin "Tip 214'lere cevabı" gibi bir argüman, şahsıma pek ayakları yere basıyormuş gibi gelmiyor. Menzil ve karakol süresi haricinde Tip 214'ler "quantum leap" yaratmamıştır. (ki Türkiye kendi ESM kütüphanesini kendisi güncelleyebilmektedir, Yunanistan değil...)

Buradan "madem AIP bu kadar büyük fark yaratmıyor, niye alınsın ki" gibi bir görüşü savunduğum sonucu çıkarılmasın. AIP artık modern denizaltı muharebelerinin temeli olmaktadır. Benim savunduğum husus, Tip 214'lerin arada korkunç bir fark yaratmamış olduklarıdır.

İhaleye dönecek olursak..

RfI dokümanını Fransa'dan DCN (Scorpene), Almanya'dan HDW (Tip 214), İsveç'ten Kockums (A-19 Gotland) ve Rusya'dan Admiralty Shipyard'ın (Proje 1650 Amur) alacağını tahmin ediyorum. Eğer teknik şartname gerçekten 1,800t civarı bir tonaj sınırlaması getirirse Amur zaten otomatikman devre dışı kalır (zira dalmış durumda tonajı 2,600t civarı idi yanılmıyorsam). Gotland sınıfının silah sistemleri Türk donanmasına uymayabilir, zira bu botlarda 4 adet 533mm ile 2 adet 400mm tüp var, ki 400mm dünya donanmalarında pek rastlanmayan bir standart. İlaveten, bu botların İsveç Bofors üretiminden başka bir torpido cinsine sertifiyeli olup olmadığı, değilse bu modifikasyonun maliyeti, 400mm torpidoların taktik ihtiyaçlarımıza uygunluğu, bu silahlar için tek kaynağa (İsveç) bağımlı olma ihtimali ve geçmişi pek de parlak olamayan Türk - İsveç özelde savunma, genelde siyasi ilişkiler gibi etkenler göz önünde tutulursa Gotland sınıfının da pek şansının olmadığı söylenebilir.

Fransız DCN üretimi Scorpene sınıfı denizaltılar 2 adet Şili (O'Higgins sınıfı), 2 adet Malezya ve en son 6 adetlik Hindistan satışlarıyla iyi bir grafik tutturdu. En son IDEF fuarında DCN, diğer deniz ürünleri (Mistral, FREMM gibi) ile birlikte Scorpene'nin tanıtımını yapmıştı. UDS firmasının, SUBTICS muharebe yönetim sistemini tanıtımı ile Fransızlar'ın denizaltı ihalesine iddialı hazırlandıkları intibasını edinmiştim. Ancak HDW ve Atlas Elektronik ile köklü ilişkileri olan ve denizaltı filosundaki tüm silah ve sistemleri Alman orijinli olan TDzKK'nın yeni denizaltı için Fransız çözümüne yönelmesi beklenmemeli diye düşünüyorum. Tip 214'ün seçilmesi, bu açıdan sürpriz olmayacaktır.

Tabi bunlar çok ham tahminler.. RfI alanlara, teklif sunanlara, gelişmelere bakmak ve Türkiye'nin sürprizlerle dolu bir ülke olduğu gerçeğini unutmamak lazım.

Her halükarda umarım denizcilerimiz için en hayırlı tercih yapılır.